جمعه ۳۰ شهریور ماه ۱۳۹۷
  اهلی شیرازی   گالری تصاویر

زندگی نامه اهلی شیرازی

اهلی شیرازی یا در اصل ، محمد بن ‌یوسف اهلی شیرازی از شاعران نام آور و مشهور قرن نهم و نیمه ی اول قرن دهم هجری است که در حدود سال 858 هجری قمری در شیراز به دنیا آمده است . اهلی شیرازی به مثنوی جم و گل اش یا همان مثنوی سحر حلال اش شهرت دارد .
در خصوص نام اهلی « حامد ربانی » در کتاب دیوان اهلی در مورد تخلص اهلی و معنای آن می نویسد : به نظر من احتمال این است که اهلی مقابل وحشی است و به معنای رام و مأنوس است و اهلی یعنی منسوب بودن به اهل الله و اهل بیت پیغمبر (ص) .

اهلی از اوان جوانی به تحصیل علوم و فنون پرداخته و چون طبع شعر داشت با سرودن اشعار ، شهرت یافت . اهلی شیرازی از پیروان مذهب شیعه بود که در زمان شاه اسماعیل اول صفوی ، اشعاری در مدح پیامبر و خاندان او سروده‌است .
اهلی شیرازی بخشی از عمر خود را در شیراز و بخشی دیگر را در هرات گذرانیده ، اما به هر حال گفته می شود زندگی را در فقر و تنگدستی سپری کرده است .

اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود . غزلیات بسیار لطیفی به سبک سعدی سروده و در قصیده‌ سرایی و مثنویات مصنوع مهارت بسزا داشته ‌است . در مدح امیر علی شیر نوایی نیز قصیده ‌ای سروده و در سفر هرات بدو تقدیم کرده‌ است .

اهلی پس از آن ، به آذربایجان نزد سلطان یعقوب آق قویونلو رفت و او را هم مدح گفت.  اهلی شیرازی مثنوی مصنوع و معروفی در 520 بیت با سه صنعت مهم:  ذوقافیتین - ذوبحرین - انواع جناس ، به نام داستان جم و گل سروده ‌است .
 این مثنوی که به سحر حلال معروف است ( گویند این مثنوی را به شاه اسماعیل تقدیم کرد ) چندین ‌بار در بمبئی ، تهران و شیراز به چاپ رسیده ‌است .

 در میان تذکره ها می توان به روایت صحف ابراهیم درباره ی شرح زندگانی اهلی شیرازی بیشتر اعتماد کرد .  آن چه از این تذکره بر می آید ، این است که اهلی شیرازی از شاگردان علامه ی دوانی بود و در بیشتر علوم عهد خود ، به خصوص در علوم ادبی اطلاعات بسیار و بر آن ها تسلط داشته است .

 بسیاری آثار و نیز توجه خاص اهلی به آثار مصنوع ، گویای همین اطلاعات وسیعش از علوم ادبی ؛ به خصوص صنایع لفظی و معمیات و عروض و امثال آن ها است . اهلی در سرودن انواع شعر مهارت داشت .

در قصاید از استادان گذشته ؛ به خصوص انوری ، خاقانی ، ظهیر ، کمال اصفهانی و سلمان ساوجی پیروی می کرد.  در غزل ، از استادان بزرگی چون سعدی و حافظ استقبال کرد و در دیگر انواع شعر ، ازجمله ترکیب بند ، ترجیع ، مقطعات ، رباعیات ، مخمس ، مستزاد ، ماده تاریخ و معمیات نیز وارد شد که در دیوان اهلی شیرازی ثبت است .

اهلی شیرازی سه قصیده ی مصنوع دارد که هر سه را در جواب سلمان ساوجی و به ترتیب در مدح امیر علیشیر نوایی ، سلطان یعقوب و شاه اسماعیل صفوی سروده است .

قصیده ی سلمان ساوجی با این مطلع شروع می شود :
صفای صفوت رویت بریخت آب بهار
هوای جنت کویت ببیخت مشک تتار


و اهلی قصیده ی خود در مدح امیر علیشیر نوایی را با این مطلع آغاز می کند :
نسیم کاکل مشکین کراست چون تو نگار
شمیم سنبل پرچین کجاست مشک تتار


و قصیده ی دومش که در مدح سلطان یعقوب سرود با این مطلع آغاز می شود :
هوای جنت کویت نسیم عنبربار
فدای نکهت مویت شمیم مشک تتار


و قصیده سوم که در مدح شاه اسماعیل صفوی است ، چنین آغاز می شود :
هوای گلشن کویت نسیم باد بهار
گدای خرمن مویت شمیم مشک تتار


اهلی شیرازی همچنین دو مثنوی به نام های « شمع و پروانه » و « سحر و حلال » دارد که اولی را در سال 894 هجری در هزار بیت و به نام سلطان یعقوب سرود که در حقیقت تمثیلی از جذبه ی انجذاب طالب و مطلوب در طریقت عرفا است که اهلی با زبانی بسیار دلنشین آن را پرورده و از عهده ی کار بسیار استادانه برآمده است.  مثنوی دوم اهلی ، در 520 بیت و به نام شاه اسماعیل صفوی است . اهلی شیرازی به سال 942 هجری قمری در سن هشتاد و چهار سالگی ، درگذشت . آرامگاه اهلی در جوار آرامگاه حافظ در شیراز قرار دارد .

مست آنم که ز دست قدحی نوش کنم                 هرچه غیر از تو بود جمله فراموش کنم

نایم از شوق تو تا روز قیامت با هوش               مست اگر با تو شبی دست در آغوش کنم

گوش بر قول تو دارم نه به پند دگران                 من نه آنم که حدیث دیگران گوش کنم

خنده رویم همه چون جامو دلم پر خون است         پر نشاطم چو خم وز آتش دل جوش کنم

روی اهلی سوی پیراهن مرقع پوش است           من نظر سوی جوانان قبا پوش کنم




صفحه اصلـی  |  تمـاس با ما  |  درباره مـا
.: تمامی حقوق این سایت محفوظ و متعلق به شیراز پورتال می باشد و استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز می باشد :.
طراحی و اجرا وب سایت