سه شنبه ۱ اسفند ماه ۱۳۹۶
  نقش رستم   گالری تصاویر

نقش رستم

نقش رستم نام مجموعه‌ای باستانی در روستای زنگی آباد واقع در شمال شهرستان مرودشت استان فارس ایران است که در فاصلهٔ ۶ کیلومتری از تخت جمشید قرار دارد. این محوطهٔ باستانی یادمان‌هایی از عیلامیان ، هخامنشیان و ساسانیان را در خود جای داده‌است .

از حدود سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۲۵ میلادی همواره مورد توجه بوده‌است زیرا آرامگاه چهار تن از پادشاهان هخامنشی، نقش برجسته‌های متعددی از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای کعبه زرتشت و نقش‌برجستهٔ ویران‌ شده‌ ای از دوران عیلامیان در این مکان قرار دارند و در دورهٔ ساسانی، محوطهٔ نقش رستم از نظر دینی و ملی نیز اهمیت بسیار داشته ‌است.

در گذشته، نام این مکان سه ‌گنبدان یا دوگنبدان بوده ‌است که در بین مردم منطقه، به نام ‌های کوه حاجی‌آباد، کوه استخر یا  کوه  نِفِشت نیز خوانده می ‌شد و احتمالاً نام نقش رستم پس از آنکه ایرانیان بین رستم، پهلوان شاهنامه و سنگ‌ نگاره‌های شاهان ساسانی ارتباط برقرار کردند به این مکان داده شد.

قدیمی ‌ترین نقش موجود در نقش رستم مربوط به دورهٔ ایلام است که نقش دو ایزد و ایزدبانو و شاه و ملکه را به ‌تصویر کشیده بود ولی بعدها در دورهٔ ساسانی، بهرام دوم بخش‌هایی از آن را پاک کرد و نقش خود و درباریانش را به جای آن تراشید.

چهار آرامگاه دخمه‌ ای در سینهٔ کوه رحمت کنده شده‌ اند که متعلق به داریوش بزرگ ، خشایار شاه، اردشیر یکم و داریوش دوم هستند که همهٔ آن‌ها از ویژگی‌های یکسانی برخوردارند.

اردشیر بابکان نخستین کسی‌ است که در این محوطه، سنگ‌ نگاره‌ای تراشید و صحنهٔ تاجگیری‌ اش از دست اهورا مزدا را ثبت کرد. پس از وی نیز شاهان ساسانی صحنه‌های تاجگذاری‌ شان یا شرح نبردها و افتخارتشان را بر سینهٔ کوه نقش کردند.

اینکه اردشیر و پسرش شاپور دوم نقش ‌برجسته‌هایی را در کنار نقش ‌برجسته‌های همتایان هخامنشی خود در نقش رستم تراشیدند، احتمالاً نشان از راهکردی فرهنگی و سیاسی در تقلید از گذشته داشته ‌است.

کعبه زرتشت

کعبهٔ زرتشت نام بنای سنگی چهارگوش و پله ‌داری ا‌ست که فاصلهٔ آن تا کوه، ۴۶ متر است و دقیقاً روبه ‌روی آرامگاه داریوش دوم قرار دارد. جنس مصالح این بنا از سنگ آهک سفید و بلندی آن با احتساب پله‌های سه‌ گانه به ۱۴٫۱۲ متر می ‌رسد و تنها یک در ورودی دارد که ۱٫۷۵ متر بلندی و ۸۷ سانتی‌متر پهنا دارد و دری دو لنگه ‌ای و بسیار سنگین داشته‌ است و جای پاشنه‌ های پایینی و بالایی هر لنگه در سنگ کنده شده و به ‌خوبی معلوم است.

این درگاه به وسیلهٔ پلکانی سی پله‌ای از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می‌ یابد. این بنا در دورهٔ هخامنشی ساخته شده و از نام آن در آن دوران اطلاعی در دست نیست ولی در دورهٔ ساسانی به آن بُن خانک گفته می‌شده و اصطلاح کعبهٔ زرتشت در دوران اخیر و از حدود قرن چهاردهم میلادی به این بنا اطلاق شده‌است.

 کاربرد بنای کعبهٔ زرتشت همواره مورد مناقشهٔ باستان ‌شناسان و پژوهشگران بوده‌ است و دیدگاه‌ ها و تفسیرهای گوناگونی دربارهٔ کاربرد آن ذکر شده‌ است اما چیزی که تفسیر آن را دشوارتر هم می ‌کند، وجود بنای مشابهی در پاسارگاد است که هر احتمالی را باید با شرایط آن نیز سنجید و تفسیر مشابهی برای هردو در نظر گرفت.

برخی از باستان‌ شناسان این بنا را آرامگاه دانسته‌اند و بعضی دیگر مانند رومن گیرشمن و اشمیت، گفته‌اند که کعبهٔ زرتشت آتشگاهی بوده‌است که آتش مقدس را در درون آن قرار می‌داده ‌اند و در مواقع انجام تشریفات مذهبی از آن استفاده می‌کرده‌ اند.

گروهی دیگر از جمله هنری راولینسون و والتر هنینگ معتقدند که این بنا گنج ‌خانه و محل نگهداری اسناد دینی و اوستا بوده‌است.

 گروه اندکی هم این بنا را پرستشگاه آناهیتا می‌دانند و معتقدند که مجسمهٔ این ایزدبانو در کعبهٔ زرتشت نگهداری می‌شده ‌است.

شاپور شهبازی معتقد است کعبهٔ زرتشت یک آرامگاه هخامشی بوده ‌است که در دورهٔ ساسانی از آن به‌ عنوان مکانی همانند گنج‌ خانهٔ اسناد دینی استفاده کرده‌اند.

بر بدنهٔ شمالی، جنوبی و خاوری این برج، سه کتیبه به سه زبان پهلوی ساسانی، پهلوی اشکانی و یونانی در دورهٔ ساسانیان نوشته شده‌است. که یکی به شاپور اول ساسانی و دیگری به موبد کرتیر تعلق دارند و چنانکه والتر هنینگ گفته‌است، "این کتیبه‌ها مهم‌ترین سند تاریخی از دورهٔ ساسانی می‌باشند".

ساختمان کعبهٔ زرتشت از نظر تناسب اندازه‌ها، خطوط و زیبایی خارجی، بنای زیبایی است که از نظر اصول معماری نمی‌تواند مورد ایراد قرار گیرد.

 

 

 


شیراز پورتال : پورتال جامع اطلاع رسانی شهر شیراز برای دریافت فایل اصلی از قسمت تماس با ما اعلام نمائید.
نقش رستم برای دانلود اینجا کلیک نمائید
صفحه اصلـی  |  تمـاس با ما  |  درباره مـا
.: تمامی حقوق این سایت محفوظ و متعلق به شیراز پورتال می باشد و استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز می باشد :.
طراحی و اجرا وب سایت